ÜRETİM

ANNA

İsrail orijinli bir çeşittir. İsrail'de pek çok bahçenin bu çeşitten kurulu olduğu bilinmektedir. Erken mevsim elma çeşitleri içerisinde soğuklama ihtiyacı düşük çeşitlerdendir. Yaklaşık 200-250 saatlik 7.2°C'nin altında bir soğuklama süresi yeterli olmaktadır. Soğuklama ihtiyacı düşük olması ve erken çiçeklenmesi sebebiyle aynı dönemde çiçek açan başka çeşitlerle karışık dikilmesi tozlanma açısından zorunluluktur. Golden Dorsett ile tozlanabilir. Yeme olgunluğunda lezzet ve görünüş itibari ile Starking Delicious'a benzerliği ile halkımızın damak tadı ile örtüşmesi çeşit adına bir avantajdır. Kısmen zayıf gelişen ağaçları bol verimlidir. Dikim sıklıkları M 9 Üzerine aşılanmış ise 1x3.5m veya 1x 4m, MM 106 üzerine aşılanmış ise 2.5x4 m’ dir. Ortalama meyve eni 72 mm , meyve boyu 72 mm ve meyve ağırlığı 160-200 gr dır. Meyve iriliği orta-büyük sınıf gurubuna girmektedir. Çukurova koşullarında olgunlaşma tarihi 5-20 Haziran’dır. Hasat sonrası 2 aya kadar depo ömrü vardır.

GOLDEN DORSETT

Bahama orjinli bir elma çeşididir. Erken mevsim elma çeşitleri içerisinde soğuklama ihtiyacı düşük çeşitlerdendir. Ülkemizde Anna çeşidine tozlayıcı olarak dikimi yapılmaktadır. Ağaç yapısı olarak Anna çeşidine benzerlik göstermektedir. 200-250 saatlik soğuklama ile kaliteli bir elma alınabilir. Yeme olgunluğunda, lezzet ve görünüş itibari ile Golden Delicious'a benzerliği ile halkımızın damak tadı ile örtüşmesi çeşit adına bir avantajdır. Dikim sıklıkları M9 Üzerine aşılanmış ise 1x3.5m veya 1x 4m, MM 106 üzerine aşılanmış ise 2.5x4 m’ dir. Ağaç gelişimi orta kuvvetli ve yüksek derecede verimli bir çeşittir. Meyve yapısı küremsi-konik şekildedir. Meyve iriliği orta sınıf gurubuna girmektedir . 140-160 gr ağırlıktadır. Çukurova koşullarında olgunlaşma tarihi 5-20 Haziran’dır. Soğuk hava deposunda 1 aya kadar dayanmaktadır.

BODUR ELMA YETİŞTİRİCİLİĞİ

1. Bodur anaçlar sayesinde birim alandan her yıl, klasik yetiştiriciliğe göre, 2 kat Elma hasat edilmektedir. Ekonomik verim çağında bodur fidanlardan dekara yılda ortalama 6-7 ton ürün alınırken geleneksel ağaçlardan 3 ton ürün alınabilmektedir.
2. Bodur elma ağaçlarının verime yatmaları diğerlerine göre daha erkendir. Bodur anaçlı elma fidanlardan dekar başına 4000 kg verim, dikim mesafesine göre değişmekle birlikte, 3. yaş itibariyle alınabilmektedir. Geleneksel çöğür anaçlı fidanlardan aynı verim ancak 10. yılda elde edilmektedir.
3. Bahçe yatırımı geri dönüşü; bodur anaçlı fidanlarda 2. yılda, klasik çöğür anaçlı fidanlarda 5. yılda başlamaktadır.
4. Bodur anaçlı elmaların boyları en fazla 3.0-3.5 m. kadar yükselir. Bu nedenle budama, seyreltme, ilaçlama, gübreleme ve hasat gibi bahçe işleri daha kolay ve ekonomik olarak yapılır, böylelikle üretim maliyetleri yarı yarıya düşmektedir.
5. Bodur anaçlı ağaçlar; tozlaşmayı kolaylaştırır, meyve iriliği ve renklenme yönünden kaliteli bir örnek ürün elde edilmesini sağlar.
6. Ekonomik ömürleri daha kısa olan bodur ağaçların (ort. 15-20 yıl) çeşit değişimi ve bahçenin yenilenmesi kolaylıkla ve daha az bir maliyetle yapılabilir.

Bahçe Tesisi

Modern elma bahçelerinde bahçe tesisinde planlanma çok önemlidir. İlk yıllarda yapılan hataların ilerleyen yıllarda telafisi çok güç olmaktadır. Öncelikle bahçenin toprak yapısını öğrenmek açısından “toprak analizi” yapılmalıdır. Yıldan yıla yapılan toprak işlemesi sonucunda suyun ve bitki köklerinin alt kısımlara geçişini engelleyen “pulluk tabanı” oluşmuşsa bu mutlaka kırılmalıdır. Analiz sonuçlarına göre değişmekle birlikte toprak yapısını iyileştirmek amacıyla gübreleme yapılmalıdır. Bahçeyi dikime hazır hale getirdikten sonra aşama aşama aşağıdaki işlemler yapılmalıdır;

1. Fidan temininde; hastalık ve zararlılardan ari, ismine doğru, ana kök, yan kökler ve saçak kökleri yeterince gelişmiş, toprak seviyesinden itibaren 10-15 cm yükseklikten aşılanmış ve aşı yeri iyi kaynaşmış fidan olmasına özen gösterilmelidir.
2. Fidanlar için uygun dikim mesafeleri tespit edilir. Kullanılan anaç ve çeşide göre bu mesafeler değişmektedir. Bu sebeple dikim mesafelerini belirlerken mutlaka konu uzmanlarına danışılmalıdır.
3. Bahçenin bir krokisi yapılmalı ve bu kroki üzerinde fidan dikim yerleri, su kaynağı, ev, kulübe vs. yerleri işaretlenmelidir.
4. Fidanlar ilkbahar gelişme periyodunun başlamadan önce bahçeye dikilmelidir.
5. Dikimden önce veya hemen sonra “destek sistemi” kurulmalıdır. Eğer kurulamaz ise destek sistemi kurulana kadar her fidana 1,5 m. uzunluğunda birer herek dikilmelidir.

Klon anaçları (bodur gelişen) ile tesis edilen bahçelerde toprak işleme yapılmamalıdır. Zira bu anaçlar genellikle saçak köklü ve kökleri toprak yüzeyine çok yakın olduğundan toprak işlemeye pek uygun değildirler. Çünkü toprak işleme esnasında bir çok kök zarar görmekte ve bitki strese girerek performans düşüklüğü göstermektedir. Klon anaçlı meyve bahçelerinde yabancı ot kontrolü toprak işleme yerine herbisitlerle yapılmalıdır. Özellikle destek sistemi olarak tel ve direk tesis edilmiş sık dikim bahçelerde tarım aletleri ile toprak işleme pek randımanlı olmamaktadır. Zira makinelerle sadece sıra araları işlenebilmekte ve sıra üzerleri otlu kalmaktadır. Oysa herbisit kullanıldığında sıra üzerleri otsuz ve sıra araları ise otlu kalmaktadır. Sıra aralarının otlu kalmasının herhangi bir sakıncası olmadığı gibi bahçeye dekoratif bir görünüm de katmaktadır.
Eğer herbisitler çevreye de zarar verdiği düşüncesi ile kullanılmak istenmez ise dikim yılından itibaren sıra üzerlerine ot, sap veya saman ile malç yapmak bahçelerde yabancı ot çıkışını önemli ölçüde kontrol altına almaktadır.

Sulama ve Gübreleme

Bodur meyve bahçelerinde sulama, mutlaka damla sulama veya mini siprink sulama yöntemleri ile yapılmalıdır. Damla sulama sistemi; işgücünden tasarruf edilmesi, sulama etkinliğinin artırılması, sulama suyundan tasarruf edilmesi gibi üstünlükleri yanında gübrelerinde sulama sırasında verilebilmesi (fertigasyon) ve daha etkin bir gübrelemeye imkan sağlaması gibi avantajları nedeniyle özellikle destek sistemi kurulan bahçelerde mutlaka tercih edilmelidir.
Modern bahçelerde gübreler yukarıda da belirtildiği gibi damla sulama sistemi ile birlikte uygulanmalıdır. Fertigasyon da denilen bu gübreleme şeklinde mutlaka suda tam olarak çözünebilen gübreler tercih edilmelidir. Aksi taktirde damla sulama sistemi tıkanır ve kısa sürede kullanılamaz hale gelir.
Bodur meyve bahçelerinde verilmesi gereken su ve gübre miktarları ağaçların yaşına, verdikleri verim miktarına ve büyüme dönemlerine göre titizlikle belirlenmeli ve sulama suyuna her sulamada kireçten sistemin tıkanmaması için bir miktar asit ilave edilmelidir. Böyle bahçeler eksik veya yanlış sulama ve gübrelemeye hemen tepki verirler ve önemli verim düşmeleri ile karşı karşıya kalınabilir.
Bodur meyve bahçelerinde damla sulama sistemi ile verilecek su miktarları; ekolojiye, iklime, bitki yaşına göre değişmekle birlikte, aşağıda, dikim sıklıkları veya taç izdüşüm alanlarına göre yaklaşık verilebilecek günlük su miktarları verilmiştir.

Hastalık ve Zararlılarla Mücadele

Bodur elma bahçelerinde hastalık ve zararlılarla mücadele oldukça kolaydır. Hastalık ve zararlılar mücadele sırasında doğrudan kimyasal ilaçlar kullanmak yerine öncelikle kültürel önlemlerle mücadele edilmeye çalışılmalıdır. Ancak ekonomik zarar eşiğini geçtikten sonra kimyasal mücadele yapılmalıdır. Kullanılacak ilaçlar seçilirken direk hedef zararlı veya hastalığa etkili ilaçlar seçilmeli böylece gereksiz ve rastgele ilaç kullanımı ortadan kaldırılmalıdır. Tercihen doğal dengeyi koruyucu ilaçlar seçilmelidir.
İlaçlamalar sabah veya akşam saatlerinde, rüzgarsız havalarda ve maske kullanılarak yapılmalıdır. İlaçlama sırasında herhangi bir şey yenilip içilmemelidir.
Elma bahçelerinde fenolojik dönemlerine göre olması muhtemel hastalık ve zararlılar ve kimyasal mücadele şekilleri aşağıda verilmiştir.

Elma Bahçelerinde İlaçlama Planı

M 9: Çok bodur ve bodur sınıfa giren elma klon anaçlarından dünyada en çok kullanılanı M 9 anacıdır. Sürgünleri kalınca olup, düzgün gövde yaparlar. Yaprakları geniş ve uzunca şekillidir. Kaliteli kök yaparlar ancak, kökleri biraz gevrek olup kolayca kırılır. Çok bodur ağaçlar meydana getirirler. Verimli topraklarda daha iyi gelişirler, dikimden itibaren desteğe ihtiyaç gösterirler. Dikimin hemen ertesi yılı meyve vermeye başlar ve en iyi koşullarda bile boyu hiçbir zaman 2.50-2.70 m'yi geçmez. Ağaçlara “ince iğ şekli” terbiye sistemi budaması tavsiye edilir.
M 9 boğaz çürüklüğüne dayanıklı fakat, ateş yanıklığı ve pamuklu bite hassastır. Bu anaç, özellikle sulamanın sorun olmayacağı bölgelere tavsiye edilmektedir. Verilecek dikim aralıkları da toprak verimliliğine göre 1 m x 4 m veya 1.5 m x 4 m olmalıdır.
MM 106: Yarı bodur bir anaç olup, pamuklu bite dayanıklı, ancak kök boğazı çürüklüğüne hassastır. Dikilecek toprakların çok iyi drene edilmesi gerekmektedir. Çok iyi kök sistemi oluşturur ve ağaçları kazıkla desteklemeye gerek göstermezler. Yarı bodur gelişen ağaçlar oluşturur, dikimi izleyen 2-3'üncü yıllarda önemli ölçüde meyveye yatar.
Hem yarı bodur (spur tipi) ve hem de kuvvetli gelişen çeşitler için uygun bir anaçtır. Üzerine yarı bodur gelişen çeşitler aşılandığında, ağaçlar hemen hemen M 9 üzerine aşılı kuvvetli gelişen çeşitler gibi küçük kalır. Bu bakımdan, verilecek dikim aralıkları, üzerine aşılanan çeşide göre değişir. Kuvvetli gelişen çeşitler aşılandığında, toprağın kuvvetine göre 4.5 m x 3.5 m; yarı bodur gelişen çeşitler aşılandığında, 4 m x 3 m dikim aralıkları verilmesi uygundur.